แสดงบทความที่มีป้ายกำกับ ยาฆ่าแมลง แสดงบทความทั้งหมด
แสดงบทความที่มีป้ายกำกับ ยาฆ่าแมลง แสดงบทความทั้งหมด

วันศุกร์ที่ 19 สิงหาคม พ.ศ. 2554

แนวการปฏิบัติเืบื้องต้นและเลือกใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชทางการเกษตรด้วยความปลอดภัย


แนวการปฏิบัติเืบื้องต้นและเลือกใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชทางการเกษตรด้วยความปลอดภัย


การปฏิบัติและเลือกใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชทางการเกษตรด้วยความปลอดภัย
สารเคมีกำจัดศัตรูพืช
สารเคมีกำจัดศัตรูพืช  หมายถึง  วัตถุมีพิษที่พัฒนาขึ้นมาเพื่อใช้ประโยชน์ในการควบคุมแมลง โรคพืชและวัชพืช  ซึ่งเป็นอันตรายต่อมนุษย์และสัตว์ด้วย จึงจำเป็นที่จะต้องใช้อย่างระมัดระวังอย่างมากในการใช้และการเก็บรักษา
ชนิดของสารเคมีกำจัดศัตรูพืช  ซึ่งแบ่งเป็นกลุ่ม
กลุ่มของสารเคมีกำจัดศัตรูพืชที่สำคัญ ซึ่งได้แก่
1. สารเคมีกำจัดแมลง
2. สารป้องกันและกำจัดเชื้อรา
3. สารเคมีกำจัดวัชพืช
4. สารเคมีกำจัดไส้เดือนฝอย
ศัตรูพืชที่สำคัญ  แบ่งแยกเป็นประเภทได้ ดังนี้
1. ประเภทแมลงปากกัด
2. ประเภทแมลงปากดูด
3. ประเภทโรคพืชที่เกิดจากเชื้อไวรัส
4. ประเภทโรคพืชที่เกิดจากเชื้อรา
5. ประเภทโรคพืชที่เกิดจากเชื้อแบคทีเรีย
6. วัชพืช
7. ไส้เดือนฝอย
8. เชื้อราในดิน
9. แมลงศัตรูพืชในดิน
10. หนู
11. หอย
การอารักขาพืช (การป้องกันและกำจัดศัตรูพืช)  คืออะไร?
การอารักขาพืช  หมาย ถึง ผลของความพยายามทั้งปวงของมนุษย์ที่จะปกป้องพืชที่ปลูกให้ปลอดภัยจากการ ทำลายของศัตรูพืชทั้งมวล และทำให้พืชที่ปลูกได้รับผลผลิตในปริมาณและคุณภาพที่เหมาะสมสอดคล้องกับ ปริมาณปัจจัยการผลิตที่ถูกใช้ไป
การอารักขาพืช  ควรจะรวมถึงการเขตกรรม การใช้สารเคมี  และ ชีววิธี(ปลอดสารพิษ) ดังนั้นการอารักขาพืชจึงเป็นส่วนหนึ่งของการผลิตพืช สำหรับในบทความนี้จะเอ่ยถึงเฉพาะสารเคมีกำจัดศัตรูพืชเท่านั้น
ชนิดของสารเคมีกำจัดศัตรูพืช (แบ่งตามประสิทธิภาพและกิจกรรม)
ชนิดของสารเคมีกำจัดศัตรูพืชสามารถแยกออกเป็นชนิดต่างๆ ตามประเภทสิทธิภาพและกิจกรรม ได้ดังนี้  คือ
1. สารกำจัดแมลง
2. สารกำจัดไร
3. สารป้องกันและกำจัดเชื้อรา
4. สารป้องกันและกำจัดเชื้อแบคทีเรีย
5. สารกำจัดวัชพืช
6. สารกำจัดไส้เดือนฝอย
7. สารรมฆ่าเชื้อโรค/แมลงในดิน
8. สารกำจัดหนู
9. สารกำจัดหอย
10. สารควบคุมการเจริญเติบโตของพืช
สารเคมีกำจัดแมลงและสารเคมีกำจัดไรศัตรูพืช
ชนิดของแมลงและไร
สารเคมี กำจัดแมลงจะสามารถควบคุมแมลงและไรศัตรูพืชได้บางชนิด ในขณะที่สารเคมีกำจัดไรศัตรูพืชจะสามารถควบคุมไรศัตรูพืชเป็นส่วนใหญ่ และจะควบคุมแมลงได้บางชนิด ตามลักษณะของปากสามารถแบ่งแมลงออกเป็นกลุ่มใหญ่ๆ ได้ 2 กลุ่ม คือ
1. แมลงพวกปากกัดและเคี้ยวกิน เช่น แมลงสาป จิ้งหรีด แมงกะชอน แมลงหางหนีบ ตั๊กแตน ด้วงปีกแข็ง  ด้วงงวง หนอนผีเสื้อกลางวันและหนอนผีเสื้อกลางคืน
2. พวกแมลงปากเจาะดูด ได้แก่ เพลี้ยไฟ มวน มวนแดง จักจั่น เพลี้ยจั๊กจั่น แมลงหวี่ขาว เพลี้ยอ่อน เพลี้ยแป้ง เพลี้ยหอย บั่ว แมลงวันผลไม้ หนอนชอนใบ
สารเคมีกำจัดแมลงและการออกฤทธิ์ทำลาย
ตามลักษณะการออกฤทธิ์ทำลายเราสามารถจำแนกกลุ่มสารเคมีกำจัดศัตรูพืชได้  ดังนี้
1. สารกำจัดแมลง
2. สารกำจัดไร
3. สารกำจัดเพลี้ย
4. สารกำจัดไข่แมลง
5. สารกำจัดตัวอ่อน
6. สารกำจัดตัวเต็มวัย (ตัวแก่) ของแมลง
7. สารผสม 2-3 ชนิด ดังกล่าวรวมกัน
ชนิดปฏิกิริยาของสารกำจัดแมลงตามลักษณะการเข้าทำลายและแมลงศัตรูพืชเป้าหมาย
1. สารกำจัดแมลงประเภทสัมผัสหรือถูกตัวตาย ทำลายแมลงทุกชนิด
2. สารกำจัดแมลงประเภทกินตาย ทำลายแมลงพวกปากจัดกิน
3. สารกำจัดแมลงประเภททำลายระบบหายใจ ทำลายแมลงทุกชนิด
4. สารกำจัดแมลงประเภทดูด ซึม ทำลาย แมลงประเภทปากเจาะดูดและไรแดง
สารป้องกันและกำจัดเชื้อรา

วันพฤหัสบดีที่ 14 กรกฎาคม พ.ศ. 2554

การป้องกันพิษตกค้างและผลข้างเคียงของการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืช


        หลายคนคงเคยทราบถึงเรื่องภัยของยาฆ่าแมลงกับชีวิตประจำวันของเรา อย่างไรก็ดี บางคนก็อาจลืมไปแล้วหรือไม่ได้ใส่ใจนัก วันนี้นายยักษ์เขียว เลยเก็บตกบทความดี ๆ มาเพื่อเตือนความจำกัน  ทั้งกับเกษตรกรกลุ่มที่ใช้กันอยู่เป็นประจำ  รวมถึงท่านที่ซื้อหาผักและผลไม้มาทานกันเป็นประจำ และท่านที่ใช้อยู่ในบ้านเรือนแต่ไม่รู้หรือไม่ได้สังเกตอย่างพวกยาฉีด ยุง,ฉีดปลวก เพราะของพวกนี้มันสะสมเหมือนเหรียญในกระปุกออมสินครับ ใครเจอเยอะ ใช้เยอะ ก็มีในร่างกายเยอะ แต่ไม่ต้องวิตกมากไปนะครับ เพราะธรรมชาติของร่างกายเราสามารถขับสารที่เป็นพิษพวกนี้ออกมาได้ เพียงแต่อย่ารับมามากเกินขีดจำกัดของร่างกายเราละกัน  แค่ขอสะกิดให้ระวังไว้ครับ ถ้าจำเป็นต้องยุ่งด้วยหรือใช้เป็นประจำก็ให้สวมถุงมือ,ผ้าปิดปากหรืออุปกรณ์ ป้องกันให้เหมาะสม อย่าตัวเปล่าเล่าเปลือยแล้วคิดว่าตัวเองแข็งแรง แค่นี้ไม่ตายนะครับ  เพราะคนรุ่นคุณอาคุณปู่หลายคนที่ผมรู้จักคลุกคลี ต่างต้องโบกมือลาอาชีพก่อนกำหนดทั้งนั้น ไม่ถึงตายครับ แต่แค่ต้องไปฟอกไตอาทิตย์ละสองวัน ....Smiley

       เนื่องจากการเพิ่มประชากรเป็นไปอย่างรวดเร็ว จึงมีการนำวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีใหม่ๆ เข้าช่วยในการผลิตอาหารให้เพียงพอแก่การบริโภค เช่น มีการนำสารเคมีกำจัดศัตรูพืชเข้าช่วยในการเพาะปลูกเพื่อเพิ่มผลผลิต เป็นเหตุให้เกิดปัญหาตามมามากมายที่สำคัญคือ ปัญหาเกี่ยวกับสุขภาพของประชาชน เพราะสารเคมีกำจัดศัตรูพืชทุกชนิดเป็นพิษต่อสิ่งมีชีวิต หากใช้เกินความจำเป็นหรือขาดความระมัดระวังในการใช้แล้ว จะทำให้สารตกค้างหลงเหลืออยู่ในอาหารและสิ่งแวดล้อมได้ และอาหารที่มักตรวจพบว่ามีสารเคมีตกค้าง เช่น ผักสด ผลไม้สดและปลาแห้ง เป็นต้น   

ยาฆ่าแมลงที่ใช้มี 7 จำพวกได้แก่
     1. ยาฆ่าแมลงจำพวกสารอนินทรีย์ (inorganic insecticide) ได้แก่ สารจำพวกสารหนู กำมะถันผง และคอปเปอร์ซัลเฟต (Copper sulphate) สาร หนูเป็นยาฆ่าแมลงที่ใช้กันมานานแล้ว นิยมใช้ในการป้องกันกำจัดแมลง ประเภทปากกัดกิน เช่น แมลงสาบ ปลวก ตั๊กแตน เพลี้ยและตัวหนอนผีเสื้อ กินพืชบางชนิด ถึงแม้ว่าจะมีอันตรายน้อยต่อแมลงที่มีประโยชน์ แต่มีพิษ ต่อคนและสัตว์มาก สลายตัวได้ยากและมีพิษต่อพืชสูง
     พิษที่เกิดกับคน      การหายใจเข้าไปก่อให้เกิดการระคายเคืองต่อเยื่อเมือกของทางเดินหายใจ การสัมผัสทางผิวหนังก่อให้เกิดการระคายเคือง  สารดูดซึมอย่างรวดเร็วทำลายผิวหนังหรือเป็นแผลไหม้  มีอาการเช่นเดียวกับการหายใจและกลืนกินเข้าไป  ในผู้ใหญ่ถ้ากินสารนี้เข้าไปมากกว่า 30 กรัมอาจทำให้ตายได้  การสัมผัสถูกตาก่อให้เกิดการระคายเคือง  ตาแดง  ปวดตา  การได้รับสารติดต่อกันเป็นเวลานานทำให้น้ำหนักลด  อาเจียน  ท้องร่วง  เป็นผื่นแดงบนผิวหนัง  ชักกระตุกอย่างรุนแรง

    2. ยาฆ่าแมลงจำพวกสกัดมาจากพืช (botanical insecticide) ได้แก่ ยาฉุน ได้จากใบยาสูบ โล่ติ้นได้จากรากของต้นหางไหล (Derris elliptica) และไพรีทรินส์ได้จากดอกต้นไพริทรัม (Chrysanthemum cineraiaefolium) ยา ฆ่าแมลงจำพวกนี้โดยเฉพาะไพรีทรินส์นิยมใช้กันอย่างแพร่หลายในประเทศไทย โดยผสมกับยาฆ่าแมลงอื่นๆ บรรจุในกระป๋องสเปรย์ ฆ่ายุง มีพิษต่อระบบ หายใจของแมลง แมลงจะมีอาการขาดออกซิเจนและเป็นอัมพาตตายในที่สุด มีพิษต่อคนและสัตว์เลือดอุ่นน้อยมาก สลายตัวได้รวดเร็ว จึงไม่มีพิษตกค้างในสิ่งแวดล้อม
     พิษที่เกิดกับคน ก่อให้เกิดการระคายเคืองทางตาและผิวหนัง  ที่ผิวหนังอาจเกิดอาการแพ้ซึ่งเมื่อถูกสารในปริมาณน้อยก็อาจทำให้คันและเป็นผื่นแดงได้  เป็นอันตรายเมื่อกลืนกิน  และเป็นอันตรายเมื่อสูดดมอาจก่อให้เกิดการแพ้  อาจก่อให้เกิดการระคายเคืองที่แผ่นเยื่อเมือกและบริเวณทางเดินหายใจส่วนบน  ถ้าสูดดมเข้าไปมากจะทำให้คลื่นไส้  ตัวสั่น  หงุดหงิดง่าย  เป็นลม  หมดสติ  ในระยะยาวอาจทำลายตับและไต 

     3. ยาฆ่าแมลงจำพวกคลอริเนตเตทไฮโดรคาร์บอน (chlorinated hydrocabon) หรือยาจำพวกออร์กาโนคลอรีน (organochlorine) ได้แก่ ดีดีที เคลเธน คลอเดน อัลดริน ดรีลดริน ฯลฯ ใช้กำจัดแมลงได้อย่างกว้างขวาง มีพิษคงทนอยู่ในธรรมชาติได้นาน จึงมีปัญหาสารพิษตกค้างในอาหาร และเป็นอันตรายต่อสิ่งแวดล้อมมาก
     พิษที่เกิดกับคน มีพิษต่อระบบประสาทส่วนกลาง รู้สึกไม่ปกติ กระวนกระวาย ลิ้นชา ปวดศีรษะ การทรงตัว การพูดผิดปกติ บางครั้งชักเกร็งปวดประสาทและระบบหายใจไม่ปกติ อาจเกิดอาการเบื่ออาหาร ผอม หน้าซีด เป็นโรคโลหิตจาง ตับไตเปลี่ยนแปลง และเกิดภาพหลอน อาจตายด้วยระบบหายใจล้มเหลว

     4. ยาฆ่าแมลงจำพวกออร์กาโนฟอสเฟต (organophosphates) ได้แก่ พาราไธออนหรือโพลิดอล       ซูมิไธออน มาลาไทออน กูซาไทออน เมวินฟอส ไดอะซิโนน ไดซีสตอน ฯลฯ มีประสิทธิภาพสูงในการฆ่าแมลงและ สลายตัวได้รวดเร็วหลังการใช้จึงใช้ได้ดีในพืชผัก โดยการพ่นก่อน เก็บเกี่ยวในระยะเวลาสั้นๆ บางชนิดมีฤทธิ์เป็นยาฆ่าแมลงประเภทดูดซึม จึงใช้ได้ดีในการปราบแมลงปากดูด จำพวกเพลี้ย และมวน และแมลงที่กัดกินอยู่ภายในลำต้น เช่น หนอนเจาะลำต้น
     พิษที่เกิดกับคน ผู้ป่วยจะมีอาการคลื่นไส้ วิงเวียน ปวดศีรษะ อ่อนเพลีย กล้ามเนื้อหดตัวเป็นหย่อมๆ แน่นหน้าอก ท้องเดิน ตาพร่า ลิ้นกระตุก เหงื่อและน้ำตาไหล น้ำลายฟูมปาก อุจจาระปัสสาวะราด ชัก หายใจลำบาก อาจหมดสติได้ การเดินของหัวใจผิดปกติ

     5. ยาฆ่าแมลงจำพวกคาร์บาเมต (carbamates) ได้แก่ คาร์บาริล หรือเซฟวิน เทมิค และฟูราดาน เป็นยาฆ่าแมลงที่ค่อนข้างใหม่กว่ายาฆ่าแมลง จำพวกคลอริเนตเตทไฮโดรคาร์บอน และออร์กาโนฟอสเฟต มีพิษต่อ มนุษย์และสัตว์เลือดอุ่นน้อยมาก ยกเว้นยาเทมิค สลายตัวได้รวดเร็ว ไม่ ตกค้างอยู่ในสิ่งแวดล้อม แต่มีราคาค่อนข้างแพง
     พิษที่เกิดกับคน ผู้ป่วยจะมีอาการวิงเวียนมึนงง ปวดศีรษะ อิดโรยและอ่อนเพลียแน่นหน้าอก ตามัว ม่านตาดำเล็กผิดปกติ ปวดเบ้าตา กระวนกระวาย ม่านตาชา คลื่นไส้ อาเจียน กล้ามเนื้อเกร็งและกระตุกทำงานผิดปกติเป็นตระคริวที่ท้อง ท้องร่วง และน้ำลายมาก หายใจลำบาก ชักและสลบ ชีพจรเต้นเร็ว อาจตายเนื่องจากหายใจติดขัดและอื่นๆ

     6. ยาฆ่าแมลงจำพวกสารที่เป็นเชื้อโรคของแมลง (insect pathogens) ได้แก่ ทูริไซด์และอาร์โกนา ผลิตจากเชื้อแบคทีเรียและไวรอนเอช ผลิตจากไวรัส โดยที่เชื้อโรคของแมลงเหล่านี้รวมทั้งไส้เดือนฝอย สัตว์เซลล์เดียว และเชื้อรา จะทำให้แมลงเกิดเป็นโรคและตายในที่สุด นิยมใช้กันมากในต่าง ประเทศ เช่น ใช้เชื้อแบคทีเรียชนิด Bacillus thuringiensis ในการปราบหนอนคืบผักกาด ข้อดีของยาฆ่าแมลงจำพวกนี้คือ จะมีอันตรายเฉพาะเจาะจงต่อศัตรูพืชแต่ไม่มีอันตรายต่อมนุษย์และสัตว์อื่นๆ
     พิษที่เกิดกับคน ก่อให้เกิดการระคายเคืองผิวหนังและตาอาการปวดศีรษะคลื่นไส้เนื่องจากมีความเป็นพิษน้อย             

     7. ยาฆ่าแมลงจำพวกฮอร์โมนและฟีโรโมน (hormones and pheromones) ยา ฆ่าแมลงจำพวกนี้นับว่าค่อนข้างใหม่มาก และกำลังศึกษา ค้นคว้ากันอยู่ จากการที่ใช้ฮอร์โมนเข้าไปเปลี่ยนแปลงระบบการเจริญเติบโต และระบบการสืบพันธุ์ของแมลง เช่น ใช้จูเวไนล์ ฮอร์โมน (juvanile hormone) กับ ลูกน้ำยุง ทำให้ลูกน้ำยุงไม่เติบโตเป็นยุงตัวเต็มวัย ไม่เกิดการผสมพันธุ์ขึ้น ส่วนเฟอโรโมนนั้น ใช้ในการดึงดูดให้แมลงมารวมกันมากๆ ในจุดที่ต้องการ แล้วทำลายแมลงเหล่านั้นโดยเร็ว หรือการใช้เฟอโรโมนเทียมทำให้แมลง สับสนและหาคู่ผสมพันธุ์ในธรรมชาติไม่ได้ ในที่สุดปริมาณจะลดลงหรือ สูญพันธุ์ไป

     จากที่กล่าวข้างต้นจะเห็นได้ว่าสารเคมีกำจัดศัตรูพืชมีอันตรายต่อสุขภาพมาก ทำอย่างไรจึงจะกำจัดหรือลดสารเคมีกำจัดศัตรูพืชให้ตกค้าง และเหลือในผักและผลไม้ให้น้อยที่สุดเท่าที่จะทำได้ จึงมีคำแนะนำเพื่อความปลอดภัยในการบริโภค ดังนี้
1.       ล้างผักและผลไม้ด้วยน้ำสะอาดหลายๆ ครั้ง เพื่อชะล้างสารเคมีกำจัดศัตรูพืชตกค้างอยู่บนผิวของผักและผลไม้ให้หมดไป หรือ
2.       แช่ผักและผลไม้ในน้ำยาล้างผัก แล้วล้างน้ำยาให้หมดด้วยน้ำสะอาดหลายๆ ครั้ง
3.       ผักและผลไม้ที่ปอกเปลือกได้ ควรล้างด้วยน้ำให้สะอาดก่อนปอกเปลือก
4.       การต้มผักแล้ว เทน้ำทิ้งไปจะช่วยลดปริมาณยาฆ่าแมลงในผักลงได้บ้าง
5.       ถั่วแห้งทุกชนิด ก่อนนำมาใช้ปรุงอาหารควรล้างด้วยน้ำให้สะอาด ถ้าเป็นอาหารที่ต้องต้ม ควรทิ้งน้ำต้มครั้งแรก เพื่อให้ยาฆ่าแมลงที่ตกค้างอยู่บนผิวนอกของ เมล็ดถั่วหลุดไปได้มากที่สุด
6.       ก่อนฉีดหรือพ่นสารเคมีกำจัดศัตรูพืชทุกครั้ง ควรถือปฏิบัติโดยเคร่งครัด ดังนี้
o        ใช้เมื่อมีความจำเป็นเท่านั้น
o        การฉีดพ่นเพื่อกำจัดแมลงหรือมดในห้องอาหาร ควรกระทำในขณะที่ไม่มีอาหารอยู่ในห้องนั้น
o        ถ้าต้องการกำจัดแมลงในครัว ควรดูแลปิดอาหารให้มิดชิด อย่าให้ละอองของสารเคมีเข้าไปปะปนในอาหารได้
o        ภาชนะบรรจุน้ำบริโภค ต้องปิดฝาให้มิดชิดเช่นกัน
7.       ห้ามนำภาชนะที่เคยบรรจุสารเคมีกำจัดศัตรูพืช มาใช้บรรจุอาหาร เครื่องดื่มหรือน้ำเป็นอันขาด
8.       ควรระลึกอยู่เสมอว่า สารเคมีกำจัดศัตรูพืชทุกชนิดเป็นวัตถุมีพิษ ต้องเก็บแยกไว้ในที่ปลอดภัย อย่าเก็บใกล้กับอาหารและเก็บในที่เฉพาะซึ่งเด็กหยิบไม่ถึง

     นอกจากผู้บริโภคต้องระมัดระวังในการบริโภคแล้ว ผู้ปลูกก็ต้องใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชให้ถูกชนิด ปริมาณและระยะเวลาที่เหมาะสม ก่อนการเก็บเกี่ยวเมื่อนำไปจำหน่าย สำหรับผู้จำหน่ายก็ต้องไม่เติมสารเคมีอันตรายลงไปปนเปื้อนในอาหารที่จำหน่าย และเลือกซื้ออาหารที่ปลอดภัยมาจำหน่าย
     การใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชเพื่อประโยชน์ในงานประเภทใดก็ตาม ควรคำนึงถึงอันตรายที่จะเกิดกับมนุษย์และสิ่งแวดล้อมในระยะยาว โดยเปรียบเทียบประโยชน์และอันตรายที่จะได้รับภายหลัง เพราะสารเคมีกำจัดศัตรูพืชบางชนิดสลายตัวได้หมดภายหลังการใช้ แต่บางชนิดจะสลายตัวได้ยากหรือเกือบจะไม่สลายเลย คงเหลือสารตกค้างอยู่ในอาหารและสิ่งแวดล้อม เท่าที่ใช้กันแพร่หลายในปัจจุบันนี้ ส่วนใหญ่เป็นพวกที่ผลิตขึ้นจากสารเคมีและสลายตัวได้ยาก จึงจำเป็นต้องศึกษาพิษอันตรายที่จะเกิดขึ้นให้ดีและรู้จักหลีกเลี่ยงอันตราย เหล่านั้น โดยปฏิบัติตามคำแนะนำวิธีใช้ที่มีฉลากโดยเคร่งครัด การควบคุมใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชอย่างรัดกุม จะช่วยให้ได้รับประโยชน์เต็มที่และเกือบจะไม่มีอันตรายเหลืออยู่เลย

ที่มา foodsafetymobile.org

สำหรับข้อมูลสารเคมีกำจัดศัตรูพืชต่าง ๆ ท่านสามารถคลิกเข้าไปอ่านและศึกษารายละเอียดก่อนการใช้งานได้ที่ กลุ่มบทความ "ข้อควรระวังในการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชทางการเกษตร(ยาฆ่าแมลง)"
(ฝ่ายข้อมูลเกษตรฯ บริษัท ภควัตเพื่อนเกษตร จำกัด)

วันพฤหัสบดีที่ 16 มิถุนายน พ.ศ. 2554

พิษภัยจากสารเคมีเกษตร

   ทุกวันนี้มีผู้คนจำนวนมากในบ้านเราไม่ตระหนักว่าชีวิตเขาได้ถูกคุกคามจากสารเคมีกำจัดศัตรูพืชและสารเคมีอื่น ๆ ที่ใช้ในการผลิต การปรุงแต่งและถนอมอาหาร เนื่องจากว่าอาการต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นเมื่อได้รับสารเคมีต่าง ๆ เหล่านี้เข้าสู่ร่างกายคล้ายคลึงกับปัญหาสุขภาพอื่น ๆ เช่น ผดผื่นที่ผิวหนัง อาการวิงเวียน และมึนงงศรีษะ เป็นต้น และอีกประการหนึ่งคืออาการเหล่านั้นไม่ได้แสดงให้เห็นในทันทีทันใด เช่นการทำงานผิดปกติของระบบประสาท หรือมะเร็ง จึงไม่ได้ตระหนักว่าการเจ็บป่วยเหล่านี้มีสาเหตุมาจากสารเคมีกำจัดศัตรูพืช สารปรุงแต่งและถนอมอาหาร แพทย์เป็นจำนวนมากไม่ได้ถูกฝึกให้วินิจฉัยโรคที่เกิดอันเนื่องมาจากสารเคมีกำจัดศัตรูพืช ดังนั้นอาจจะเป็นไปได้ว่าแพทย์อาจจะมองข้ามการวินิจฉัยโรคที่เกิดจากการทำงานเกษตรกรรม หรือโรคที่เกิดจากการใช้สารเคมีทางการเกษตร
   ขณะที่รัฐบาลมาเลเซียได้ตระหนักถึงอันตรายของสารเคมีกำจัดวัชพืชพาราควอท (Paraquat) หรือที่เกษตรกรบ้านเรารู้จักกันเป็นอย่างดีในชื่อกรัมม็อกโซน ที่มีอันตรายต่อชีวิตของเกษตรกรและสิ่งแวดล้อมในประเทศเขา จึงได้ประกาศห้ามผลิต ห้ามจำหน่าย ห้ามใช้ ห้ามนำเข้าประเทศมาเลเซีย (BANNED) ซึ่งมีผลบังคับใช้ทันที เมื่อวันที่ 27 สิงหาคม 2545 ด้วยเหตุผลที่ว่ามีสารเคมีกำจัด วัชพืชอีกหลายชนิดที่มีคุณภาพดีกว่า และปลอดภัยกว่าพาราควอท ซึ่งไม่มีสารแก้พิษ หากผู้ใดได้รับพิษของพาราควอทเข้าไปจะเจ็บป่วยและตายสถานเดียว มาเลเซียจึงเป็นประเทศแรกในกลุ่มอาเซียนที่ยกเลิกการใช้และห้ามนำเข้าพาราควอทเช่นเดียวกับประเทศในยุโรปหลายประเทศที่ได้ห้ามการใช้แล้วเช่นกัน
   สิ่งที่น่าเป็นห่วงในลำดับแรกจากพิษภัยของสารเคมีกำจัดศัตรูพืชคือสุขภาพของเกษตรกรและสมาชิกในครอบครัว หรือแม้แต่ผู้ที่อยู่อาศัยในบริเวณใกล้เคียงกับพื้นที่ ๆ มีการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืช หญิงตั้งครรภ์ ทารกในครรภ์ สัตว์เลี้ยง สิ่งแวดล้อมต่าง ๆ ในชุมชน เช่นสิ่งมีชีวิตในธรรมชาติ แหล่งน้ำและอาหาร และแน่นอนที่สุด คือผู้บริโภคผลผลิตทางการเกษตรที่มีสารเคมีตกค้างหรือปนเปื้อน บริษัทผู้ผลิตสารเคมีกำจัดศัตรูพืชมักกล่าวว่าการใช้สารเคมีอย่างถูกต้องจะปลอดภัย หรือโฆษณาสารเคมีกำจัดศัตรูพืชว่าไม่เป็นอันตรายต่อสิ่งแวดล้อม คำกล่าวอ้างเหล่านั้นเป็นสิ่งที่ผิด แท้จริงแล้วสารเคมีเป็นพิษและไม่มีทางที่จะปลอดภัยจากการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชได้เลย




การได้รับพิษ และผลกระทบของสารเคมีการเกษตร
สารเคมีกำจัดศัตรูพืชเข้าสู่ทางร่างกายได้อย่างไร    1. การเข้าสู่ร่างกายทางผิวหนัง มีการศึกษาพบว่าร้อยละ90 ของสารเคมีกำจัดศัตรูพืชจะเข้าสู่ร่างกายผ่านทางผิวหนังโดยตรง เช่นเมื่อเกษตรกรสัมผัสกับพืชผลที่เพิ่งจะฉีดพ่นสารเคมีกำจัดศัตรูพืช หรือเมื่อสารเคมีกำจัดศัตรูพืชสัมผัสผิวหนัง หรือเสื้อผ้าที่เปียกชุ่มด้วยสารเคมีกำจัดศัตรูพืช หรือเมื่อเกษตรกรผสมสารเคมีกำจัดศัตรูพืชด้วยมือเปล่า หรือเมื่อสมาชิกในครอบครัวซักเสื้อผ้าที่ปนเปื้อนสารเคมีกำจัดศัตรูพืช
 
แผลไหม้ เกิดจากเกษตรกรฉีดพ่นสารเคมีโดยไม่สวมรองเท้าบู๊ทป้องกัน
ภาพ: โครงการ IPM DANIDA กรมวิชาการเกษตร
   2. การเข้าสู่ร่างกายทางการหายใจ เกษตรกรที่ฉีดพ่นสารเคมีกำจัดศัตรูพืช หรือผู้คนที่อยู่ใกล้กับผู้ฉีดพ่นสารเคมีกำจัดศัตรูพืชจะได้รับสารเคมีกำจัดศัตรูพืชผ่านทางการหายใจได้ง่ายที่สุด โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ที่อันตรายที่สุดคือสารเคมีกำจัดศัตรูพืชที่ไม่มีกลิ่น เพราะเกษตรกรจะไม่รู้สึกตัวเลยว่าได้สูดดมสารเคมีกำจัดศัตรูพืชเข้าไป

วันพุธที่ 29 ธันวาคม พ.ศ. 2553

สารป้องกันกำจัดศัตรูพืช ตอนที่ 27

ไตรคลอร์ฟอน
(trichlorfon)
การออกฤทธิ์             เป็นสารกำจัดแมลงกึ่งออร์กาโนฟอสโฟรัสและออร์กาโนคลอรีน  ออกฤทธิ์ในทางสัมผัสและกินตาย  cholinesterase  inhibitor
ความเป็นพิษ             มีพิษเฉียบพลันทางปาก  560  มก./กก.  (หนู)  ทางผิวหนัง  (หนู)  มากกว่า  2,000  มก./กก.
ศัตรูพืชที่กำจัดได้        กำจัดได้ทั้งแมลงที่เป็นศัตรูพืช  ศัตรูปศุสัตว์  และในบ้านเรือน  เช่น  หนอนกระทู้  หนอนม้วนใบ  หนอนเจาะลำต้นอ้อย  หนอนชอนใบ  มวนดอกรัก  มวนเขียวข้าว  มวนแดง  เพลี้ยจักจั่น  แมลงหวี่ขาว  ด้วงเง่ากล้วย  เพลี้ยหล่า  แมลงวัน  screwworm  เหา  เห็บ  หมัด  และไร
พืชที่ใช้                   ฝ้าย  กล้วย  องุ่น  ข้าว  ข้าวโพด  ชา  ยาสูบ  กาแฟ  อ้อย  ถั่ว  กะหล่ำปลี  ส้ม  กะหล่ำดอก  พริกไทย  ฟักทอง  ถั่วเหลือง  มะเขือเทศ  โรงเรือนเลี้ยงสัตว์  และ  ปศุสัตว์
สูตรผสม                  95%  เอสพี
อัตราการใช้               กำจัดแมลงทั่วไป  ใช้อัตรา  15-30  กรัม  ผสมกับน้ำ  20  ลิตร  ศึกษารายละเอียดจากฉลากเพิ่มเติมก่อนใช้
วิธีใช้                       ผสมกับน้ำกวนให้เข้ากันดี  แล้วฉีดพ่นที่ใบให้ทั่วต้นพืช  ใช้ซ้ำได้ตามความจำเป็น
อาการเกิดพิษ            จะมีอาการคลื่นไส้  อาเจียน  น้ำลายไหล  ท้องเดินและชัก
การแก้พิษ                ถ้าถูกผิวหนังให้ล้างด้วยน้ำกับสบู่  ถ้าเข้าตาให้ล้างตาด้วยน้ำสะอาดหลาย ๆ ครั้ง  ถ้าเข้าปากต้องรีบทำให้คนไข้อาเจียนทันที  โดยการล้วงคอหรือให้ดื่มน้ำเกลืออุ่น  แล้วนำส่งแพทย์  สำหรับแพทย์  ยาแก้พิษคือ  อะโทรปินซัลเฟท  และ  2-PAM  จะใช้รักษาร่วมกันก็ได้
ข้อควรรู้                    - ระยะเวลาที่ใช้ก่อนการเก็บเกี่ยว  14-21  วัน
                             - อย่าใช้กับสัตว์ที่มีอายุน้อยกว่า  3  เดือน
                             - อย่าใช้ฉีดพ่นฝาผนังหรือพื้นเรือน  หรือส่วนอื่น ๆ  ของโรงเรือนที่สัตว์อาจเลียได้
                             - ไม่เข้ากับสารที่มีฤทธิ์เป็นด่าง
                             - อย่าใช้กับสัตว์ที่จะฆ่าเป็นอาหารใน  14  วัน
                             - เป็นพิษต่อผึ้ง
                             - ผสมได้กับสารกำจัดศัตรูพืชอื่น ๆ

ไตรฟลูมูรอน
(triflumuron)
การออกฤทธิ์             เป็นสารกำจัดแมลงประเภทไม่ดูดซึม  ออกฤทธิ์ในทางกินตาย  โดยจะเข้ายับยั้งหรือขัดขวางการสร้างสารไคติน  (chitin)  ของแมลง  ทำให้ไข่และตัวอ่อนของแมลงไม่เจริญเติบโต  และตายไปในที่สุด  chitin  synthesis  inhibitor
ความเป็นพิษ             มีพิษเฉียบพลันทางปาก  (หนู)  มากกว่า  5,000  มก./กก.  ทางผิวหนัง  (หนู)  มากกว่า  5,000  มก./กก.
ศัตรูพืชที่กำจัดได้        ใช้กำจัดหนอนผีเสื้อ  เช่น  หนอนเจาะฝักถั่ว  หนอนเจาะสมอฝ้าย  หนอนกระทู้  ข้าวโพด  หนอนคืบ  หนอนม้วนใบ  หนอนใยผัก  หนอนด้วง  และ  หนอนแมลงวันในบ่อเก็บมูลสัตว์
พืชที่ใช้                   กะหล่ำปลี  กระเทียม  องุ่น  ข้าวโพด  หอม  ทานตะวัน  ถั่ว  ฝ้าย  ถั่วเหลือง  ส้ม  ชา  กาแฟ  และผักต่าง ๆ
สูตรผสม                  25%  ดับบลิวพี
อัตราการใช้               ชนิด  25%  ดับบลิวพี  ใช้อัตรา  20-30  กรัม  ผสมกับน้ำ  20  ลิตร  ศึกษารายละเอียดอัตราการใช้เพิ่มเติมจากฉลาก
วิธีใช้                       ใช้ผสมกับน้ำ  กวนให้ละลายเข้ากันดี  แล้วฉีดพ่นที่ใบให้ทั่วต้นพืช  ใช้ซ้ำได้ตามความจำเป็น
อาการเกิดพิษ            ผู้ได้รับพิษอาจมีอาการระคายเคืองดวงตา  ผิวหนัง  และทางเดินหายใจ  มีอาการเหนื่อย  อ่อนเพลีย  การเกร็ง  ท้องเสีย  ชัก  ความรุนแรงของอาการขึ้นอยู่กับขนาดของวัตถุมีพิษที่ได้รับ
การแก้พิษ                ถ้าถูกผิวหนังให้ล้างด้วยน้ำกับสบู่  ถ้าเข้าตาให้ล้างตาด้วยน้ำสะอาดหลาย ๆ ครั้ง  หากกลืนกินเข้าไป  ทำให้อาเจียนแล้วนำส่งแพทย์  สำหรับแพทย์  ทำให้คนไข้อาเจียน  โดยใช้ยา  syrup  of  IPECAC  15  ml  แล้วรักษาตามอาการ
ข้อควรรู้                    - ระยะเวลาที่ใช้ก่อนการเก็บเกี่ยว  14  วัน
                             - เป็นพิษต่อปลา  กุ้ง  และสัตว์น้ำที่มีการลอกคราบ

วามิโดไธออน
(vamidothion)
การออกฤทธิ์             เป็นสารกำจัดแมลงและไรออร์กาโนฟอสโฟรัส  ประเภทดูดซึมออกฤทธิ์ในทางกินตาย  cholinesterase  inhibitor
ความเป็นพิษ             มีพิษเฉียบพลันทางปาก  (หนู)  103  มก./กก.  ทางผิวหนัง  1,160  มก./กก.
ศัตรูพืชที่กำจัดได้        เพลี้ยอ่อน  เพลี้ยจักจั่น  เพลี้ยไฟ  เพลี้ยกระโดด  ไรแดง  แมลงหวี่ขาว  มวนแดงฝ้าย  และแมลงปากดูดอื่น ๆ
พืชที่ใช้                   ฝ้าย  ข้าว  ยาสูบ  องุ่น  ไม้ผล  พืชผัก  พืชไร่  ไม้ดอกและไม้ประดับทั่วไป
สูตรผสม                  40%  เอส  (S)
อัตราการใช้               ใช้อัตรา  40  ซีซี  ผสมกับน้ำ  20  ลิตร  สำหรับพืชทั่วไป  ฝ้ายใช้อัตรา  80  ซีซี  ผสมกับน้ำ  20  ลิตร
วิธีใช้                       ใช้ผสมกับน้ำกวนให้เข้ากันดี  แล้วฉีดพ่นที่ใบให้ทั่วต้นพืช  เมื่อตรวจพบแมลงศัตรูพืช  ใช้ซ้ำได้ตามความจำเป็น
อาการเกิดพิษ            ทำให้ผิวหนัง  ดวงตา  และเยื่อบุจมูกระคายเคือง  ถ้าเข้าปากหรือดูดซึมเข้าสู่ร่างกายจะมีอาการมึนงง  เหงื่อออกมาก  น้ำลายไหล  อาเจียน  ท้องเดิน  กล้ามเนื้อท้องเป็นตะคริว  หายใจลำบาก  ตามัว
การแก้พิษ                ถ้าถูกผิวหนังให้ล้างด้วยน้ำกับสบู่มาก ๆ  ถ้าเข้าตาให้ล้างตาด้วยน้ำสะอาดหลาย ๆ ครั้ง  ถ้าเข้าปากหรือกลืนกินเข้าไป  ต้องทำให้อาเจียนโดยเร็วด้วยการล้วงคอ  หรือให้ดื่มน้ำเกลืออุ่นแล้วนำส่งแพทย์  สำหรับแพทย์  ยาแก้พิษคือ  อะโทรปินซัลเฟท  หรือ  pralidoxime
ข้อควรรู้                    - ระยะเวลาที่ใช้ก่อนการเก็บเกี่ยว  6  สัปดาห์
                             - เป็นอันตรายต่อผึ้ง
                             - ห้ามผสมกับ  lime  sulphur  และสารที่มีฤทธิ์เป็นด่าง
                             - ฤทธิ์ในทางดูดซึมจะอยู่ได้นาน  3-8  สัปดาห์
                             - ออกฤทธิ์ได้เร็ว

วันอังคารที่ 28 ธันวาคม พ.ศ. 2553

สารป้องกันกำจัดศัตรูพืช ตอนที่ 26


ไธโอมีตัน
(thiometon)
การออกฤทธิ์             เป็นสารกำจัดแมลงและไรออร์กาโนฟอสโฟรัส  ประเภทดูดซึม  ออกฤทธิ์ในทางสัมผัสและกินตาย  cholinesterase  inhibitor
ความเป็นพิษ             มีพิษเฉียบพลันทางปาก  (หนู)  120-130  มก./กก.  ทางผิวหนัง  (หนู)  มากกว่า  1,000  มก./กก.
ศัตรูพืชที่กำจัดได้        ใช้กำจัดแมลงปากดูด  เช่น  เพลี้ยอ่อน  เพลี้ยจักจั่น  เพลี้ยแป้ง  เพลี้ยไฟ  ไร  แมลงหวี่ขาว
พืชที่ใช้                   พืชผัก  พืชสวน  พืชไร่  ไม้ผล  มันฝรั่ง  ถั่ว  สตรอเบอร์รี่  ไม้ดอกและไม้ประดับทั่วไป
สูตรผสม                  25%  อีซี
อัตราใช้และวิธีใช้        ใช้ตามอัตราที่แนะนำบนฉลาก  ผสมน้ำกวนให้เข้ากันดี  แล้วฉีดพ่นที่ใบให้ทั่วต้นพืช  เมื่อพบเห็นแมลงปากดูดทำลายพืชที่เพาะปลูก  ใช้ซ้ำได้ตามความจำเป็น
การแก้พิษ                ใช้อะโทรปินซัลเฟท  หรือใช้ร่วมกับยาโอบิด๊อกไซม์  คลอร์ไรด์  ในทุก ๆ กรณีที่เกิดพิษ  ควรปรึกษาแพทย์
ข้อควรรู้                    - ระยะเวลาที่ใช้ก่อนการเก็บเกี่ยว  3  สัปดาห์
                             - เป็นอันตรายต่อผึ้ง
                             - เป็นอันตรายเมื่อสัมผัสถูกหรือเมื่อกลืนกินเข้าไป
                             - จะได้ผลดีถ้าฉีดพ่นในตอนเช้าตรู่หรือตอนเย็น ๆ
                             - อย่าผสมกับ  lime  sulphur  หรือ  สารที่มีฤทธิ์เป็นด่าง
                             - ระยะเวลาที่ควบคุมศัตรูพืชได้  10-20  วัน
                             - เข้ากันได้กับสารกำจัดศัตรูพืชอื่น ๆ

ทราโลมีธริน
(tralomethrin)
การออกฤทธิ์             เป็นสารไพรีทรอยด์สังเคราะห์  ออกฤทธิ์กำจัดแมลงในทางสัมผัสและกินตาย
ความเป็นพิษ             มีพิษเฉียบพลันทางปาก  1,070  มก./กก.  อาจทำให้ดวงตาและผิวหนังเกิดอาการระคายเคือง
ศัตรูพืชที่กำจัดได้        หนอนกัดกินใบฝ้าย  หนอนกัดตายาสูบ  หนอนเจาะสมอ  หนอนคืบ  หนอนกระทู้  เพลี้ยไฟ  หนอนเจาะข้าวโพด  เพลี้ยกระโดด  ตั๊กแตน  และอื่น ๆ
พืชที่ใช้                   ฝ้าย  ถั่วเหลือง  ข้าวโพด  พืชผัก  มะเขือเทศ  มันฝรั่ง  และพืชอื่น ๆ
สูตรผสม                  3%  อีซี
อัตราใช้และวิธีใช้        ตามคำแนะนำบนฉลาก  ใช้เมื่อมีแมลงปรากฏให้เห็น  ใช้ซ้ำได้ตามความจำเป็น
ข้อควรรู้                    - ไม่เป็นพิษต่อพืช  (non-phyto-toxic)  เมื่อใช้ตามคำแนะนำ
                             - เป็นพิษต่อปลา

ไตรอะโซฟอส
(triaxophos)
การออกฤทธิ์             เป็นสารกำจัดแมลงและไรออร์กาโนฟอสโฟรัส  ออกฤทธิ์ในทางสัมผัสและกินตาย  cholinesterase  inhibitor
ความเป็นพิษ             มีพิษเฉียบพลันทางปาก  (หนูตัวเมีย)  64  มก./กก.  ทางผิวหนัง  (หนู)  มากกว่า  1,100  มก./กก.
ศัตรูพืชที่กำจัดได้        หนอนกินใบ  หนอนเจาะลำต้น  หนอนเจาะสมอ  หนอนหนาม  หนอนกระทู้  หนอนกอ  หนอนม้วนใบ  เพลี้ยหอย  เพลี้ยแป้ง  เพลี้ยจักจั่น  เพลี้ยไฟ  แมลงหวี่ขาว  แมลงดำหนาม  มวน  และไส้เดือนฝอย
สูตรผสม                  40%  อีซี  3%  และ  5%  จี  15%  ยูแอลวี
อัตราการใช้               ชนิด  40%  อีซี  กำจัดแมลงทั่วไปใช้อัตรา  40-80  ซีซี  ผสมกับน้ำ  20  ลิตร  สำหรับชนิดอื่น ๆ  ใช้อัตราตามที่แนะนำบนฉลาก
วิธีใช้                       ชนิด  40%  อีซี  ใช้ผสมกับน้ำกวนให้เข้ากันดี  ฉีดพ่นที่ใบให้ทั่วต้นพืช  เมื่อตรวจพบว่ามีแมลงเริ่มระบาด  ใช้ซ้ำได้ตามความจำเป็น
อาการเกิดพิษ            ทำให้ผิวหนังระคายเคือง  รวมทั้งที่จมูก  ดวงตาและคอ  อาการของพิษอย่างอื่น  คือ  อ่อนเพลีย  ปวดศีรษะ  คลื่นไส้  อาเจียน  ท้องเดิน  แน่นหน้าอก  เหงื่อออกมาก  กล้ามเนื้อเกร็ง  ม่านตาหรี่  หายใจขัด
การแก้พิษ                ถ้าถูกผิวหนังให้ล้างด้วยน้ำกับสบู่มาก ๆ  ถ้าเข้าตาให้ล้างตาด้วยน้ำสะอาดจำนวนมาก ๆ  หลาย ๆ ครั้ง  ถ้าเข้าปากหรือกลืนกินเข้าไป  ต้องรีบนำส่งแพทย์  สำหรับแพทย์  ยาแก้พิษคือ  อะโทรปินซัลเฟท  โดยใช้ขนาด  2  มก.  ฉีดเข้าเส้นโลหิตดำ  และฉีดซ้ำทุก ๆ  10-15  นาที  จนกว่าอาการจะดีขึ้น  อาจใช้  Toxogonin  รักษาร่วมด้วยก็ได้
ข้อควรรู้                    - ระยะเวลาที่ใช้ก่อนการเก็บเกี่ยว  14-21  วัน
                             - ฆ่าแมลงได้รวดเร็วและคงตัวอยู่ในพืชและดินได้นาน  3-4  สัปดาห์
                             - ความคงตัวอาจลดลงภายใต้สภาพอากาศที่ร้อนแห้ง
                             - เป็นอันตรายต่อผึ้งและปลา
                             - สามารถแทรกซึมเข้าไปในเนื้อเยื่อของใบพืชได้